دوره 14، شماره 1 - ( 1-1405 )
جلد 14 شماره 1 صفحات 34-22 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mahvelati A, Moradi N, Taherian M. Examining the effectiveness of the Developmental, Individual-Difference, Relationship-Based (DIR) model on behavioral problems and executive function deficits in children. jmsthums 2026; 14 (1) :22-34
URL: http://jms.thums.ac.ir/article-1-1412-fa.html
URL: http://jms.thums.ac.ir/article-1-1412-fa.html
محولاتی آزاده، مرادی نعیمه، طاهریان مریم. بررسی اثربخشی مدل تحولی تفاوتهای فردی مبتنی بر ارتباط بر مشکلات رفتاری و اختلالات کارکردهای اجرایی کودکان. مجله دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه. 1405; 14 (1) :22-34
آزاده محولاتی1 
، نعیمه مرادی1 ، مریم طاهریان1
، نعیمه مرادی1 ، مریم طاهریان1
1- گروه روانشناسی و مشاوره، دانشکده علوم انسانی دانشگاه بینالمللی امام رضا علیه السلام، مشهد، ایران
چکیده: (26 مشاهده)
زمینه و هدف: کودکان آموزشپذیر با ناتوانی هوشی تحولی اغلب با مشکلات شناختی و رفتاری متعددی مواجهاند که میتواند بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و تنظیم هیجانی آنها تأثیر منفی بگذارد. نقش والدین، بهویژه مادران، در کاهش این مشکلات و ارتقای رشد شناختی و عاطفی کودکان بسیار حیاتی است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مادران بر اساس مدل تحولی تفاوتهای فردی مبتنی بر ارتباط (DIR) بر مشکلات رفتاری و کارکردهای اجرایی کودکان دارای ناتوانی هوشی تحولی انجام شد.
روش ها: این پژوهش تجربی با طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل در سال ۱۴۰۳ انجام شد. جامعه پژوهش شامل ۳۰ زوج مادر-کودک (60=n) از دانشآموزان پایه آمادگی مقدماتی تا ششم یکی از مدارس شهر مشهد بود. شرکتکنندگان بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش (30=n) و کنترل (30=n) قرار گرفتند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه کارکردهای اجرایی کولیج (2002) و مقیاس فهرست رفتاری کودکان کوای و پترسون (2016) بود. دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS نسخه ۲۸ و تحلیل کوواریانس چندمتغیری مانکووآ تجزیهوتحلیل شدند.
نتایج: میانگین تعدیلشدهی نمره مشکلات رفتاری در گروه آزمایش 0/61±98/62 و در گروه کنترل 0/61± 104/78بود؛ همچنین میانگین تعدیلشدهی نمره نقص کارکردهای اجرایی در گروه آزمایش 0/58±35/39 و در گروه کنترل 058±32/08 به دست آمد. تجزیهوتحلیل مانکووآ اثر معنادار مداخله را بر مشکلات رفتاری (0/69ηp²=،0/05>p و 50/36=f) و اختلالات کارکردهای اجرایی (0/41ηp²=، 0/05>p و 15/97=f) نشان داد.
نتیجه گیری: آموزش مادران بر اساس مدل DIR میتواند بهعنوان یک مداخله مؤثر و قابل اجرا در محیط خانواده برای کاهش مشکلات رفتاری و بهبود کارکردهای اجرایی کودکان دارای ناتوانی هوشی تحولی مورد استفاده قرار گیرد. اجرای این برنامه در مراکز آموزشی و توانبخشی در راستای افزایش رشد فراشناختی و هیجانی این کودکان توصیه میشود.
واژههای کلیدی: ناتوانی هوشی، مشکلات رفتاری، کارکردهای اجرایی، مادران، مدل تحولی تفاوتهای فردی مبتنی بر ارتباط (DIR)
فهرست منابع
1. Wijaya E, Raharjo W. Evaluation of the special school criteria in meeting the needs of students with mentally disabled. J Archit Res Des Stud. 2023;7(1). [DOI:10.20885/jars.vol7.iss1.art1]
2. Newell V, Phillips L, Jones C, Townsend E, Richards C, Cassidy S. A systematic review and meta-analysis of suicidality in autistic and possibly autistic people without co-occurring intellectual disability. Mol Autism. 2023;14(1):12. [DOI:10.1186/s13229-023-00544-7]
3. Jansen S, Vissers LELM, De Vries BBA. The genetics of intellectual disability. Brain Sci. 2023;13(2). [DOI:10.3390/brainsci13020231]
4. Tayebli M, Alizadeh H, Rezaei S, Dastjerdi Kazemi M, Asgari M. Designing an educational program based on group plays and investigating its effectiveness on improving theory of mind and social adequacy in children with mild intellectual disability. Middle East J Disabil Stud. 2024;14:2.
5. Shiri Aminlou M, Sharifi Avaradi P, Khalatbari J. Diagnostic validity of the fifth edition of the Wechsler intelligence scales for children in neuropsychological characteristics of students with learning disability. J Educ Psychol Stud. 2023;20(50):76-93.
6. Veysi E, Hemati Alamdarloo G. A developmental comparison of emotional and behavioral problems in students with intellectual disability. Middle East J Disabil Stud. 2015;4(4).
7. Tabrizi N. Playing with letters and words: Enhancing intelligence and developing learning abilities. Tehran: Mabna Publications; 2014.
8. Werner W. Development and enhancement of perceptual-motor skills in children. Tehran: Najeh; 2021.
9. Hoffman J, Linman T, Reed R. Learning disorders through the strategy instruction method. Tehran: Ravan Sanji; 2023.
10. Dolatabadi E, Bagheri M. The effectiveness of education for children with intellectual disabilities on reducing the burden of parental care. SSUJ. 2024;22(6).
11. Seif Naraghi M, Naderi EA. Behavioral problems in children. Tehran: Badr; 2020.
12. Emerson E, Einfeld S. Challenging behaviour. 3rd ed. Cambridge: Cambridge University Press; 2011. [DOI:10.1017/CBO9780511861178]
13. Matson JL, Shoemaker M. Intellectual disability and its relationship to autism spectrum disorders. Res Dev Disabil. 2009;30(6):1107-1114. [DOI:10.1016/j.ridd.2009.06.003]
14. Dawson P, Guare R. The effect of rehearsal strategy on the performance of dyslexic students' working memory. Behav Soc. 2019;46:2620-2624. [DOI:10.1016/j.sbspro.2012.05.535]
15. Van Biesen D, Van Damme T, Pineda RC, Burns J. The impact of intellectual disability and sport expertise on cognitive and executive functions.
16. Rahimi Nejad Kasmi A, Haqparast Lati T. Comparison of executive functions, cognitive emotion regulation, and behavioral problems in students with and without learning disabilities. In: Proceedings of the 9th International Conference on Knowledge and Technology in Educational Sciences, Social Studies, and Psychology of Iran; 2022; Tehran.
17. Vaziri A, Ahadi H, Makvandi B, Askari P, Bakhtiapour S. Effectiveness of executive functioning training in preschool children aged 4-5 years with anxiety disorders in Tehran. J Educ Psychol Stud. 2018;15(29):257-275.
18. Farid S, Mirzahoseini H, Monirpour N. Comparing the effect of behavioral parenting training of mothers and social skills training of children on emotional regulation and behavioral symptoms of oppositional defiant disorder in fourth grade male students. Knowl Res Appl Psychol. 2024;24(94):67-78.
19. Alizadeh H, Zahedipour M. Executive functions in children with and without developmental coordination disorder. Iran Child Stud. 2004;6(3):49.
20. Greenspan SI. Keys to nurturing a sense of security in children and adolescents. 2021.
21. Shalian R. Designing a curriculum model for hearing-impaired students in the first grade of elementary school based on the developmental, individual-differences, relationship-based (DIR) approach [Thesis]. Mashhad: Ferdowsi University of Mashhad; 2019.
22. Torrano F, González-Torres MC. Self-regulated learning: Current and future directions. Electron J Res Educ Psychol. 2004;2.
23. Memisevic H. Self-regulation in children with intellectual disability. J Spec Educ Rehabil. 2015;16(4):71-83. [DOI:10.1515/jser-2015-0012]
24. Heidari J, Ali Abadi Kh, Ebrahimi Ghavam S, Pourroostaei Ardakani S. Development of a thinking-based instructional design model based on Vygotsky's sociocultural theory. Educ Psychol. 2021;17(60).
25. Raghvani Pirsalami M, Khezri Moghadam N, Mousavi Nasab SMH. Investigating the effectiveness of cognitive empowerment on executive functions (shifting, updating, and inhibition) in students with learning disabilities. Cogn Strateg Learn. 2017;6(3).
26. Pajareya K, Nopmaneejumruslers K. A pilot randomized controlled trial of DIR/Floortime parent training intervention for preschool children with autistic spectrum disorders. Autism. 2011;15:563-577. [DOI:10.1177/1362361310386502]
27. Hess EB. International Journal of Child Health and Human Development. 2013;6(3):267-274.
28. Coolidge FL, Thede LL, Stewart SE, Segal DL. The Coolidge Personality and Neuropsychological Inventory for Children (CPNI): Preliminary psychometric characteristics. Behav Modif. 2002;26(4):550-566. [DOI:10.1177/0145445502026004007]
29. Quay HC, Peterson DR. Manual for the revised behavior problem checklist. School Psychol Rev. 1987;12(3):244-249. [DOI:10.1080/02796015.1983.12085039]
30. Shahim S, Yousefi F, Ghanbari Mazidi M. Psychometric properties of the revised behavioral problems checklist of Quay and Peterson. Iran J Psychiatry Clin Psychol. 2007;13(4):350-358.
31. Greenspan SI, Wieder S. Engaging autism: Using the floortime approach to help children relate, communicate, and think. Cambridge (MA): Da Capo Press; 2006.
32. Mofrad F. Investigating the relationship between mother-child interaction and functional emotional development and pragmatic language development in preschool children in District 7 of Mashhad [Master's thesis]. Mashhad: Ferdowsi University of Mashhad; 2011.
33. Seyedkaboli E, Aminyazdi SA, Karshki H. Effectiveness of parent training program based on the developmental, individual-differences, relationship-based (DIR) model on reducing attention deficit/hyperactivity problems in preschool children with ADHD symptoms. Exceptional Children. 2021;21(3):67-78.
34. Rodgers M, Marshall D, Simmonds M, Biswas M, Wright K, et al. Interventions based on early intensive applied behaviour analysis for autistic children: A systematic review and cost effectiveness analysis. Health Technol Assess. 2020;24:1-306. [DOI:10.3310/hta24350]
35. Greenspan SI, Lewis D. Building healthy minds: The six experiences that create intelligence and emotional growth in babies and young children. Cambridge (MA): Da Capo Press; 2000.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 | این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Designed & Developed by : Yektaweb